Önümüzdeki 50 yıla ışık tutacak proje

Yazar jawscod2

Türkiye’nin de aralarında olduğu 10 ülkeden 48 enstitünün katılımıyla, güney Avrupa denizlerindeki 50 yıllık ekosistem değişikliğini belirlemek ve gelecek
yarım asırlık süreçte ise olabilecekleri belirlemek amacıyla yürütülen
çalışmanın ikinci etabı başladı.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü Fiziksel
Oşinografi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emin Özsoy, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Güney Avrupa Denizleri Ekosistem Değişimlerinin Değerlendirilmesi ve Modellenmesi (SESAME) Projesinin, Avrupa Birliği Entegre Projesi olduğunu söyledi.

Projenin adını, Karadeniz ve Akdeniz’in birlikte oluşturdukları Avrupa, Afrika ve Asya kıtaları arasında yer alan medeniyetin beşiği olan denizlerden aldığını belirten Özsoy, 2007′de başlayan ve 4 yıl sürecek olan projeye İsrail, Yunanistan, Fransa, Tunus, İtalya, Romanya, Rusya, Bulgaristan, İspanya ve Türkiye’den 40 enstitünün katkı sağladığını ifade etti.

Özsoy, tüm ülkelerde eş zamanlı sürdürülen çalışmanın Türkiye ayağını Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsünün gerçekleştirdiğini belirterek, ”R/V 2 BİLİM Gemisi ile 2007 yılında ilk bölümü tamamlanan çalışmanın bu yılki bölümüne devam ediliyor” dedi.

Bu yılki çalışmanın ilk ayağının tamamlandığını belirten Özsoy, şöyle
konuştu:

”Çalışmalarımızda, denizlerin mevcut ve iklim değişimi koşullarındaki ekosistem davranışlarının incelenmesi, gelecekteki durumlarının öngörülebilmesi, balıkçılık, turizm ve ekosistem kararlılığı gibi büyük toplumsal değer taşıyan mal ve hizmetlerin nasıl etkileneceğinin ortaya konulabilmesi hedeflenmekte. Bu amaçla tüm geçmiş veriler yeniden değerlendiriliyor, yoğun bir veri toplama programı ile Akdeniz ve Karadeniz basenlerinin tümünde eş zamanlı, belli kıta sahanlığı ve boğazlardaki süreçler için özel kapsamlı deniz çalışmaları yapılıyor. Bu bölgelerin tümü ve her biri için ayrı ayrı model öngörüleri geliştirilirken, sonuç olarak incelenen deniz alanlarını geçmiş 50 yıllık değişimi ile ilerideki 50 yıllık olası değişimleri, sosyo-ekonomik sonuçları, gözlem ve öngörüler düzleminde sorgulanıyor.”

ARAŞTIRMALAR OLUMLU MESAJ VERMİYOR

Özsoy, SESAME projesi kapsamında 2008 yılı Mart-Nisan ve Ağustos-Eylül
aylarında yapılacak eş zamanlı araştırma seferlerine Türkiye’deki
oşinografi (okyanus ve denizleri inceleyen bilim dalı) biliminin
yerleşmesi ve gelişmesinde büyük katkıları olan, ODTÜ Deniz Bilimleri
Enstitüsü öğretim üyesi merhum Prof. Dr. Ümit Ünlüata adının verildiğini
bildirdi.

Batı ve doğu Akdeniz, batı ve doğu Karadeniz kıta sahanlıkları,
Cebelitarık, Sicilya boğazları ve Türk boğazlarında çok yönlü veriler
elde edilecek bu seferlerdeki incelemelerde deniz suyu örneklerinin yanı
sıra, atmosfer örneklerinde de fiziksel, kimyasal ve biyolojik
değişkenlerin ölçümlerinin yapılacağını anlatan Özsoy, şöyle konuştu:

”Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’i kapsayan R/V 2 BİLİM Gemisinin
seferlerinde 7’si yabancı olmak üzere toplam 20 bilim insanı görev
alıyor. Akdeniz’de bugüne kadar gerçekleştirilmiş en geniş kapsamlı bu
araştırmada, R/V 2 BİLİM Gemisi ile R/V Mare Nigrum (Romanya), R/V
Shikmona (Israil), R/V Akvanavt (Rusya), R/V Akademik (Bulgaristan)
gemileri açık denizde buluşacak ve ortak istasyonlarda karşılaştırmalı
ölçümler yapılacak. Modern oşinografinin imkanlarının kullanıldığı bu
projenin sonunda, planktonlar (hareket yeteneği akıntıya bağımlı olan
canlılar) ve balıklar dahil tüm ekosistemin, fiziksel, kimyasal ve
biyolojik olarak ortak özellikleri çıkarılacak.”

Özsoy, geçmiş dönemlerde yapılan incelemelerin de ekosistemde bazı
değişikliklerin yaşandığını ortaya koyduğunu, gelecekte bu
olumsuzlukların izlerinin derinleşeceğini gösterdiğini söyledi.

Ekosistemdeki değişimin yavaş yavaş olduğu için insanların farkına
varmakta zorlandığını anlatan Özsoy, ”Ancak maalesef ekosistemde bir
değişme var. Bu değişim yapılan bilimsel incelemelerde tek tek ortaya
çıkıyor. Nüfus yoğunluğuna bağlı olarak fosil yakıt kullanımından
kaynaklanan küresel ısınma, çevre kirliliğinden kaynaklanan değişimler
bize çok iyi şeyler söylemiyor. Örneğin balık türleri azalıyor, göç eden
canlı türleri var, bazı canlı türleri yok olmuş ve olmaya devam ediyor.
Tüm bunlar bize gelecek açısından olumlu mesajlar vermiyor.”

50 YILIN FOTOĞRAFI ÇEKİLECEK

Araştırmada görevli ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç.
Dr. Ali Cemal Gücü de küçük parçalar halinde yapılan çalışmaların bir
araya getirilmesiyle geçmiş 50 yıllık süreçteki değişimin fotoğrafının
ortaya çıkacağını söyledi.

Bu çalışmanın, gelecek yarım asra da ışık tutacağını belirten Gücü,
şunları kaydetti:

”2010′da sona ermesi öngörülen proje, bir anlamda gelecek süreç için
tedbirler alınmasını sağlayacak. Fosil yakıt kullanımına bağlı küresel
ısınma, çevresel etkiler ve aşırı avcılık ekosistemi öldürüyor. Bunların
önlenmesi için radikal kararlar alınmalı. Örneğin, fosil yakıt
kullanımının en aza indirilmesi gerektiği bizim verebileceğimiz en
önemli mesaj olacak. Ancak, dramatik sonuçlar yaşanmadan bu mesaj yerine
ulaşmayacaktır.”

Bu yazı toplamda 43, bugün ise 1 kez görüntülenmiş