Türkiye de Sanayi

Yazar yucin

SANAYI
Hammaddenin mamül ve yari mamül duruma getirilmesi faaliyetlerine üretim, üretim teknigine de sanayi ya da endüstri denir.
SANAYININ KURULMASI IÇIN
GEREKLI KOSULLAR
1. Hammadde
Sanayide üretim yapilabilmesi için hammaddenin olmasi gerekmektedir. Ülkemizde hammadde kaynaklari ile sanayi kuruluslari arasinda son derece siki bir iliski mevcuttur.
Örnegin, unlu gida sanayii Iç Anadolu’da, dokuma sanayii Adana, Izmir, Denizli çevresinde, zeytin yagi sanayii Ege kiyilarinda, boya, plastik ve lastik fabrikalari rafineri kenarlarinda yayginlik göstermektedir.
2. Sermaye
Sanayi tesisleri büyük sermayelerle kurulmaktadir. Bu nedenle, sermayenin, yani paranin biriktigi veya fazla oldugu bölgelerde sanayinin kurulusu daha kolay olmaktadir.
Sermaye birikimi fazla oldugundan Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde sanayi yatirimlari daha fazladir. Türkiye’de sanayinin gelismesinde en büyük etken sermayedir. Sermayemiz yeterli olmadigindan, ülkemizde yabanci sermayenin girmesi için kolayliklar saglanmaktadir.
3. Enerji
Fabrikalarin çalismasi için enerji gerekmektedir. Bunun için, taskömürü, petrol, linyit gibi kaynaklardan yararlanilir. Ülkemizde petrol, taskömürü, dogal gaz gibi enerji kaynaklarinin çogu disaridan temin edildiginden önemli bir döviz çiktisina neden olmakta, bu durum sanayilesme hizini azaltmaktadir.
4. Is Gücü ve Teknik Eleman
Sanayi tesislerinin çalismasi ve üretimin artmasi yönünden iç gücüne ihtiyaç vardir.
Ülkemizde is gücü ihtiyaci rahatlikla karsilanabilmekte, hatta dis ülkelere bile gönderilmektedir. Fakat, ülkemizde bazi sanayi kollarinda teknik eleman henüz tam olarak yeterli degildir.
5. Ulasim
Sanayinin ihtiyaci olan hammadde ve mamül maddenin tasinmasi faaliyetlerine ulasim denir. Hammaddenin fabrikalara tasinmasi ve üretildikten sonra pazarlara tasinmasi yaygin ulasim agiyla mümkündür. Ülkemizde, sanayi tesisleri, genelde önemli ulasim yollari kenarlarinda ve limanlara yakin yerlere kurulmustur. Istanbul, Izmir, Mersin, Adana gibi merkezlerin çok gelismesi ulasimla çok yakindan iliskilidir.
6. Pazar
Üretilen her türlü sanayi ürününün satilmasi gereklidir. Bu bakimdan sanayi tesislerinin kurulmasinda diger etkenlerin yaninda nüfusun kalabalik oldugu, tüketimin fazla oldugu sahalar tercih edilmektedir. Örnegin, bati bölgelerinde nüfus fazla oldugundan ürünlerin pazarlanmasi kolay olurken dogu bölgelerinde nüfus az oldugundan ürünlerin pazarlanmasi zor olur. Bu durum sanayi tesislerinin buralarda kurulmasini zorlastirmaktadir.
7. Yüzey Sekilleri
Sanayi tesisleri, genelde düz sahalarda daha kolay kurulabilmektedir. Daglik ve engebeli yerlerde sanayinin kurulmasi zordur.
TÜRKIYE’DEKI SANAYI KOLLARI
1. Besin Sanayii
Hammaddesi tarimsal ve hayvansal ürünlerden olusan sanayi dalidir.
Ülkemizde tarim ve hayvancilik gelistiginden ve nüfus fazla oldugundan besin sanayii oldukça gelismistir. Kurulus yerleri genelde hammaddenin fazla oldugu yerlerde veya büyük sehirlerin kenarlarinda toplanmistir.
Seker fabrikalari: Ilk defa 1926 yilinda kurulmustur. Sekerpancari kiyi kesimler hariç her yerde yetisir. Hemen islenmesi gerektiginden fabrikalari üretim alanlari yakininda kurulmustur. Su anda ülkemizde 30′a yakin seker fabrikasi bulunmaktadir.
Çay fabrikalari: Trabzon – Rize arasindaki bölgede bulunmaktadir.
Un fabrikalari: Bugday, Dogu Karadeniz ve Bati Karadeniz kiyilari disinda her yerde yetistirilir. Ayni zamanda halkin temel besin maddesidir. Bu nedenle un fabrikalari her bölgeye dagilmistir.
Makarna ve bisküvi fabrikalari daha çok Iç Anadolu’da yogunlasmistir.
Zeytin yagi fabrikalari: Ege ve Güney Marmara’da yogun olarak görülür. Özellikle Edremit, Ayvalik, Burhaniye, Aydin, Izmir çevresinde yogunlasmistir.Ayçiçek yagi fabrikalari: Trakya’da yogun olmakla birlikte, Iç Anadolu, Ege ve Güneydogu Anadolu’da da görülür. Soya ve misirdan ise Akdeniz Bölgesi’nde yag elde edilir.
Tütün fabrikalari: Istanbul, Izmir, Samsun, Tokat, Malatya, Adana ve Bitlis’de bulunmaktadir.
Ispirtolu içki ve sarap fabrikalari: Istanbul, Yozgat, Diyarbakir, Tekirdag, Izmir, Ankara, Kirsehir, Gazi Antep, Elazig gibi merkezlerde raki, bira ve sarap fabrikalari bulunmaktadir.
Konserve ve salça fabrikalari: Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinin kiyi kesimlerinde yaygindir.
Süt ürünleri fabrikalari: Izmir, Balikesir, Edirne, Erzurum, Elazig, Kars, Istanbul, Trabzon ve Bursa çevresinde yer alirlar.
2. Dokuma, Tekstil ve Deri Sanayii
Dokuma ve giyim, Türkiye’de en gelismis ve üretimin önemli bir kisminin ihraç edildigi bir sanayi koludur. Gelismis ülkelerle rekabet edilebilmekte ve onlarin pazarlarina dahi girebilmektedir. Böylece ülkemize çok fazla döviz girdisi saglanmaktadir.
Pamuk ipligi ve pamuklu dokuma: Adana, Antalya, K. Maras, Tarsus, Nazilli, Denizli, Manisa ve Izmir
Yün ipligi ve yünlü kumas: Hereke
Suni ipek ve kumas: Istanbul ve Bursa
Tabii ipek ve kumas: Gemlik ve Bursa
Hazir giyim sanayii: Istanbul, Bursa ve Izmir
Halicilik: Isparta, Usak, Gördes ve Kayseri
Deri ve kösele isleme: Istanbul, Izmir, Bolu, Gerede ve Usak
3. Maden Sanayii (Metalurji Sanayii)
Demir – çelik fabrikalari: Karabük, Eregli, Iskenderun, Kirikkale, Sivas ve Izmir’de bulunmaktadir.
Alüminyum fabrikalari: Seydisehir’de bulunmaktadir.
Bakir isleme fabrikalari: Samsun ve Artvin (Murgul) de bulunmaktadir.
Kursun ve çinko fabrikalari: Elazig ve Kayseri’de bulunmaktadir.
Krom isleme fabrikalari: Mentese Yöresi’ndeki krom madeni Antalya’da, Elazig ve çevresindeki kromlar da Guleman’daki fabrikalarda islenmektedir.
4. Makine Sanayii
Türkiye otomotiv sanayiinde son yillarda yabanci marka otomobillerin de fabrikalarinin kurulmasiyla üretimde artis meydana getirmistir. Bursa, Istanbul, Izmir, Izmit, Adapazari, Konya, Adana gibi merkezlerde otomobil, kamyon ve otobüs fabrikalari bulunmaktadir.
Eskisehir ve Adapazari’nda lokomotif ve vagon fabrikalari, Ankara – Mürted’de uçak fabrikasi, Istanbul, Tuzla, Pendik, Gölcük ve Izmir’de gemi tersaneleri bulunmaktadir.
5. Kimya Sanayii
Petrokimya: Batman, Izmit, Mersin, Izmir ve Kirikkale’de petrol rafinerileri bulunmaktadir.
Ilaç fabrikalari: Istanbul, Izmir, Ankara, Adapazari çevresinde yogunlasmistir. 130 civarinda ilaç fabrikamiz bulunmaktadir.
Lâstik fabrikalari: Izmit, Adapazari ve Kirsehir’de bulunmaktadir.
Gübre fabrikalari: Mersin, Bandirma, Elazig, Kütahya, Tekirdag ve Iskenderun’da bulunmaktadir. Ülkemizdeki gübre üretimi yeterli degildir.
6. Orman Ürünleri Sanayii
Agaç malzemeden üretilen tüm malzemeler orman ürünleri endüstrisine girer. Karadeniz Bölgesi’nde hammadde fazla bulundugundan burada gelismistir.
Baslica kereste fabrikalari Düzce, Bartin, Ayancik, Rize, Ordu, Ardesen, Burdur, Antalya ve Isparta’da bulunur.
Mobilya Sanayii: Adapazari, Ankara, Inegöl, Istanbul, Izmir ve Kayseri’de gelismistir. Türkiye mobilya ürünlerini ihraç edebilmektedir.
Kâgit fabrikalari: Izmit, Balikesir, Giresun, Zonguldak, Tasucu, Dalaman, Bolvadin, Bartin ve Denizli çevresinde bulunur.
7. Çimento, Cam, Seramik Sanayii
Bu sanayi koluna tasa, topraga bagli sanayi kolu da denilmektedir.
Çimento fabrikalari: Hammaddesi kolay temin edilir. Her bölgede insaat sanayiinde kullanilir. Ayrica ulasim masraflari maliyeti artirir. Bu nedenle çimento fabrikalari Türkiye’nin her bölgesine dagilmistir. Istanbul, Izmit, Adana, Izmir, Elazig, Mersin, Yozgat, Denizli, Adiyaman, Ordu gibi merkezler bunlardan bazilaridir.
Cam fabrikalari: Istanbul, Denizli, Mersin, Kirklareli ve Sinop’ta cam fabrikalari bulunmaktadir. Ülkemiz cam ürünleri üretiminde ve ihracatinda Dünya’da sayili ülkeler arasindadir.
Seramik fabrikalari: Çanakkale, Bilecik, Kütahya, Istanbul ve Izmir’de bulunmaktadir. Üretimin bir kismi yurt disina ihraç edilir.
ULASIM
Insanlarin ürettikleri çesitli ham ve islenmis maddelerin, haberlerin bir yerden baska bir yere nakledilmesine ulasim veya ulastirma denilmektedir.
BASLICA ULASIM YOLLARI
1. Kara Yollari
Ülkemizde en yaygin olan ulasim türüdür. Yük tasimaciliginin % 70′i, yolcu tasimaciliginin da %90′i karayolu ile yapilmaktadir. Özellikle 1950′li yillardan sonra, karayolu yapimi artmis ve ulasim araçlari çogalmistir. Ülkemizdeki en islek karayollari, Edirne, Istanbul, Ankara, Adana arasi ile Istanbul, Bursa, Izmir arasi ve Izmir, Aydin, Denizli arasidir. Modern karayolu olan otoyollar ülkemizde sadece Edirne, Istanbul, Bolu ve Ankara arasinda,Adana, Hatay çevresinde ve Izmir çevresinde bulunur.
2. Demir Yollari
Türkiye’de Ilk demiryolu hatti 1866 yilinda Izmir – Aydin arasinda kurulmustur. Cumhuriyetin ilk yillarinda demiryoluna önem verilmistir.
Ancak, 1950′li yillardan sonra, karayollarina daha çok önem verildiginden demiryolu yapimi azalmistir. Su anda, ülkemizde 8200 km uzunlugunda demiryolu agi vardir.
Bu uzunluk yeterli degildir. Sözgelimi, Almanya’da 43 bin, Fransa’da 34 bin, Italya’da 29 bin km lik demiryolu agi bulunmaktadir.
3. Deniz Yollari
Türkiye’nin üç tarafinin denizlerle çevrili olmasi ve iki önemli bogaza sahip olmasi, denizcilik alaninda gelismesi bakimindan çok önemlidir. Dünya ticaretinde en fazla kullanilan yol deniz yoludur. Bu nedenle, ülkemizde deniz yolunun ve limanlarin gelistirilmesi gerekmektedir. 8333 km kiyi seridine sahip olan ülkemizde, bölgeler arasinda düzenli ve tarifeli yolcu ve yük tasimaciligi henüz gerçeklesmemistir.
Dünya deniz ticaret filosundaki payimiz %1′e dahi ulasmamistir. Fakat, son yillarda sanayi ve ticaretin gelismesiyle, limanlarimizdaki indirilen – bindirilen yükte 8 – 10 katlik artislar olmustur.

İKİ DAKİKA GÜNCEL HABER MERKEZİ

Türkiye de Sanayi

Bu konularda ilginizi çekebilir:

Yorum

Son Eklenenler

Ayarlar

Bağlantılar

Son Yazılar

Meta

Abonelik